ارائه کننده: شادی هژیر
استاد راهنما: دکتر رضا عرفانزاده
استاد مشاور: دکتر حسن قلیچ نیای عمرانی
استاد مشاور دوم: دکتر پیتر توروک
استاد مشاور سوم: دکتر بهارالسادات رضوی
استاد ناظر داخلی: دکتر سیدمحسن حسینی، دکتر مسعود طبری کوچکسرائی
استاد ناظر خارجی: دکتر زینب جعفریان جلودار، دکتر محمد جعفری
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر سیدحمیدرضا صادقی
تاریخ: 1403/08/21
ساعت: 10
مکان: سالن اصلی کاخ 

چکیده:
پایداری بانک بذر خاک از طریق خواب بذر به ­عنوان راهبرد حفاظتی گیاهان می­ تواند به­ عنوان مهم­ترین منبع تأمین کننده بذر در حفظ و احیای زیستی گونه ­های گیاهی باشد و این امکان را فراهم می­کند که با حفظ تنوع ژنتیکی در برابر شرایط نامطلوب محیطی مقاومت کند و در طول زمان باقی بماند. این منبع گونه ­ای دارای پویایی بوده و صفات عملکردی آن تحت تاثیر عوامل زیستی و غیر زیستی مانند اقلیم، پوشش سطحی، مخرب­های محیطی از جمله چرای دام، ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک تغییر می­ کند. این مطالعه به منظور بررسی و تحلیل ویژگی­های عملکردی بانک بذر تحت تاثیر همزمان تنش و مخربگرهای محیطی در 3 منطقه با اقلیم سرد، نیمه مرطوب و خشک و نیمه خشک با درجه شوری خاک متفاوت انجام شد. سپس در هر منطقه دو سایت چرا شده و قرق تحت عنوان منطقه مطالعاتی انتخاب گردیدند. درهر سایت 15 پلات 1×1 متر به فواصل 20 متر از هم در طول سه ترانسکت مستقر گردید. در داخل هر پلات به صورت تصادفی 10 هسته خاک به وسیله یک اوگر با قطر 5 سانتی­متر از دو عمق 0-5 و 5-10 سانتی متری برداشت شد. سپس نمونه­ های خاک مربوط به هرکدام از موقعیت­ها با یکدیگر ادغام و به گلخانه جهت کشت منتقل شد. بررسی اندازه و غنای گونه­ ای بانک بذر خاک به روش ظهور گیاهچه انجام شد. پس از اتمام مرحله کشت گلخانه ­ای، تراکم بذور هر گونه در واحد سطح بر حسب تعداد در متر مربع محاسبه شد. سپس با استفاده از شاخص­ های مربوطه تنوع گونه ­ای و غنای گونه ­ای محاسبه گردید. جهت بررسی تشابه بین ترکیب گونه­ ای با بانک بذر و پوشش گیاهی روزمینی از شاخص سورنسون استفاده شد. جهت بررسی اثر چرا، اقلیم، عمق و اثر همزمان این تیمارها بر بانک بذر و ویژگی­ های خاک از آزمون تجزیه واریانس دو طرفه (طرح فاکتوریل) استفاده شد. از آزمون t مستقل نیز جهت بررسی مقایسه هر کدام از خصوصیات بانک بذر و خاک در هرکدام از عمق­ های خاک بین منطقه چرا شده و قرق استفاده شد. همچنین جهت مقایسه هر کدام از خصوصیات بانک بذر بین دو عمق در هر منطقه از آزمون t جفتی استفاده شد. نتایج نشان داد که چرای دام منجر به کاهش تراکم بانک بذر در منطقه گرم و خشک و نیمه مرطوب سرد شده بود اما در منطقه با اقلیم مرطوب و نیمه مرطوب، سایت چرا شده تراکم بیشتری از بانک بذر را دارا بود. در منطقه با خاک شور تقریبا هیچ بذری جوانه نزد و از لحاظ بانک بذر و پوشش گیاهی فقیر بود. در منطقه با اقلیم سرد تراکم گونه ­های چندساله نسبت به مناطق دیگر بیشتر بود. در ترکیب بانک بذر بیشترین جمعیت متعلق به تروفیت ­ها بود و به طور کلی بیشترین شباهت بانک بذر و پوشش در منطقه غیر شور و کمترین شباهت در منطقه شور به چشم می­خورد. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که شاخص­ های غنا و تنوع بانک بذر خاک در سایت قرق و چرا شده به صورت معنی­ داری در عمق 0-5 سانتی­متری نسبت به عمق 5-10 سانتی­متری بیشتر بود و در مجموع شاخص­ های بانک بذر و ویژگی­ های خاکی تحت تاثیر همزمان استرس­ ها و آشفتگی­ ها در منطقه به صورت مستقیم و غیر مستقیم پاسخ ­های متفاوت ایجاد کردند.