ارائه کننده: زینب برعندان
استاد راهنما: دکتر مسعود طبری کوچکسرایی
استاد مشاور: دکتر فرهاد رجالی
استاد ناظر داخلی: دکتر حامد یوسف زاده
استاد ناظر خارجی: دکتر مهدی عابدی
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر سیدمحسن حسینی
تاریخ: 1402/11/08
ساعت: 10
مکان: سالن اصلی کاخ

چکیده: 
تنش خشکی و یا کم ­آبی اثر منفی در زنده‌مانی، رویش، صفات فیزیولوژی و بیوشیمیایی گیاهان دارد، این در حالی است که قارچ‌های میکوریز آربوسکولار که عامل هم زیستی با ریشه گیاهان می‌باشند نقش موثری در رشد و حفاظت آنها در مقابل این تنش ایفا می­کنند. این مطالعه با هدف بررسی اثر تلقیح قارچ‌های میکوریز آربوسکولار در شرایط کمبود آب روی صفات مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی نهال سرخدار (Taxus baccata L.) انجام شد. آزمایش ابتدا به­ صورت فاکتوریل دو عامله در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی در سه تکرار در مدت شش ماه اجرا شد. تیمارها شامل اعمال قارچ میکوریزا در چهار سطح (شامل Glomus.mosseae،G.intraradices ، ترکیب این دو قارچ ، و شاهد یا عدم استفاده از قارچ میکوریزا) و تنش کم­آبی (شامل آبیاری با ظرفیت زراعی 100 درصد و 30 درصد) بودند. به دلیل خطا در آزمایش و داده­ های حاصل از تعیین کلونیزاسیون میکوریزی ریشه، نتایح مربوط به تیمار تلقیح قارچ در تجزیه و تحلیل آماری وارد نشد. از این رو، روند آنالیزهای آماری متغیرهای اندازه‌گیری شده در قالب طرح کاملا تصادفی، تحت تاثیر کم­آبی انجام شد. نتایج نشان داد که اندازه ­های زنده­ مانی، رویش طولی، رویش قطری، رنگدانه­ های فتوسنتزی نهال­ ها، عناصر تغذیه ­ای خاک (ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم) در شرایط کمبود آب تغییری نکردند اما کم­ آبی اثر منفی معنی‌دار بر اغلب متغیرهای فیزیولوژیک نهال‌ها (به جزء هدایت روزنه‌ای) داشته است. به­ طوری که فعالیت‌های فتوسنتز، تعرق، هدایت مزوفیلی، کارایی مصرف آب و محتوای رطوبت نسبی برگ به­ترتیب 3/68 درصد، 9/23 درصد، 6/69 درصد، 9/57 درصد و 18 درصد دچار کاهش شدند؛ برعکس، مقدار  CO₂بین سلولی 4 درصد و نشت الکترولیت 6/10 درصد افزایش داشتند. در آبیاری با ظرفیت زراعی 30 درصد نسبت به آبیاری با ظرفیت زراعی 100 درصد، در برگ نهال­ها، پتاسیم کاهش (15 درصد) اما کربن افزایش (4/10 درصد) داشته است. این در حالی است که مقدار کلسیم، فسفر، پتاسیم و منیزیم برگ در بین دو سطح آبیاری تغییر نکرد. از نتایج این تحقیق می­توان استنتاج کرد که تحت تاثیر قرار نگرفتن صفات رویشی نهال سرخدار در شرایط کم­آبی، به دلیل سرشت کندرشد بودن آن بوده است. از آنجا که نهال سرخدار پیش از انتقال به عرصه جنگل­کاری، نیاز به چند سال مراقبت در نهالستان دارد، توصیه می شود برای پاسخ بهتر صفات فیزیولوژی و رویش مطلوبتر آن در سالهای بعد، نهال­ ها در شرایط خوب آبیاری شده مدیریت شوند.